| หลักการและเหตุผล |
หลักการและเหตุผล ดังที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่าการประเมินทางเศรษฐศาสตร์เป็นเครื่องมือชนิดหนึ่งในการตัดสินใจตั้งแต่การปฏิบัติงานระดับต่างๆ
จนถึงการบริหารงานเชิงนโยบายในระดับชาติ
แต่ในการดำเนินการประเมินก็พบว่ามีปัญหาอุปสรรค (hurdles) หลายประการ
รวมทั้งในการประเมินต้นทุนด้วย
ปัญหาในการประเมินต้นทุนที่เป็นข้อโต้แย้งที่ยังหาข้อสรุปไม่ได้ (controversial
issues) อาจแบ่งได้เป็น 3 ประเด็น ได้แก่
แนวคิด (concepts) วิธีการ (methods) และการกำหนดค่าอ้างอิงที่ใช้ในการวิเคราะห์
(reference values) [1, 2] ด้วยเหตุนี้
เมื่อพิจารณาเปรียบเทียบผลการวิเคราะห์ต้นทุน
ผลลัพธ์ที่แตกต่างกันอาจไม่ได้เกิดจากปริมาณทรัพยากรที่ใช้แตกต่างกัน
แต่เป็นผลมาจากการใช้แนวคิด วิธีการคำนวณ และค่าอ้างอิงที่แตกต่างกัน เหตุการณ์เช่นนี้ได้มีหลักฐานเชิงประจักษ์ในประเทศไทย
โดยการวิเคราะห์ต้นทุนที่โรงพยาบาลอำเภอขนาด 60 เตียง พบว่าการคำนวณต้นทุนค่าลงทุนต่อปีด้วยแนวทางอิงหลักการทางบัญชี
(accounting-based approach) จะได้ต้นทุนน้อยกว่าการคำนวณโดยแนวทางอิงหลักเศรษฐศาสตร์
(economic-based approach) 934,648 บาท
(ค่าเงินในปี พ.ศ.2545) มูลค่าที่แตกต่างคิดเป็นร้อยละ 13
ของการคำนวณที่อิงหลักเศรษฐศาสตร์
รวมทั้งการเปลี่ยนอัตราลดจากร้อยละ 3 เป็นร้อยละ 6 ทำให้ค่าลงทุนเพิ่มขึ้นร้อยละ 4.8 [3] การคำนวณต้นทุนประกอบด้วยขั้นตอนพื้นฐาน
3 ขั้นตอน ได้แก่ การจำแนกประเภทต้นทุนที่จะนำมาวิเคราะห์ (Identification
of resources use) การวัดปริมาณทรัพยากรที่ใช้ (Measuring
resource use) และการแปลงค่าทรัพยากรเป็นมูลค่าการเงิน (Valuation
of resource use) [4-6]
ในขั้นตอนการแปลงค่าทรัพยากรเป็นมูลค่าเงินต้องใช้ข้อมูลต้นทุนต่อหน่วยไปคูณกับปริมาณทรัพยากรที่ใช้แต่ละชนิด
ข้อมูลที่ใช้ในการวิเคราะห์ทางเศรษฐศาสตร์
แม้ว่าโดยหลักการแล้วต้องใช้ต้นทุนทางเศรษฐศาสตร์ แต่ในทางปฏิบัติอาจใช้ต้นทุนประเภทอื่นๆ
เป็นตัวแทนก็ได้
ได้มีการสรุปแหล่งข้อมูลต้นทุนไว้ดังนี้ [7] 1.
การคำนวณต้นทุนโดยตรง (direct measurement of
costs) 2.
การใช้ข้อมูลต้นทุนทางบัญชี (cost accounting methods) 3.
การใช้ข้อมูลต้นทุนต่อหน่วยมาตรฐาน (standard unit costs) 4.
การใช้ข้อมูลที่จ่ายจริงหรือบัญชีรายการค่าบริการ (fee, prices) หรือราคาตามท้องตลาด (market prices) 5.
การใช้ข้อมูลจากการประมาณการ (estimates/extrapolations) การคำนวณต้นทุนโดยตรงจะได้ข้อมูลที่ถูกต้องที่สุด
(บนข้อสมมุติว่าวิธีวิทยาเหมาะสม) โดยทั่วไปนิยมใช้ต้นทุนจากการคำนวณโดยตรง
หรือต้นทุนต่อหน่วยมาตรฐาน แล้วแต่วัตถุประสงค์ ว่าจะใช้ผลการวิเคราะห์ในระดับองค์กรหรือระดับชาติ
หากต้องการใช้ผลการวิเคราะห์ในการบริหารงานขององค์กร
ก็ควรใช้ข้อมูลต้นทุนขององค์กรนั้นๆ
แต่หากเป็นการวิเคราะห์เพื่อจัดทำนโยบายระดับประเทศก็ควรใช้ข้อมูลต้นทุนมาตรฐาน ในกรณีที่ไม่มีต้นทุนต่อหน่วยเฉพาะของหน่วยงานหรือข้อมูลต้นทุนมาตรฐาน
อาจใช้ข้อมูลต้นทุนที่ได้จากวิธีอื่นๆ
โดยเลือกตามความเหมาะสมของวัตถุประสงค์และข้อจำกัดของแต่ละโครงการ การคำนวณต้นทุนเป็นขั้นตอนสำคัญหนึ่งในการประเมินเทคโนโลยีทางด้านสุขภาพ
ในอดีตที่ผ่านมาการประเมินเทคโนโลยีทางด้านสุขภาพในแต่ละครั้ง
นักวิจัยจะทำการเก็บข้อมูลและคำนวณต้นทุนเป็นครั้งๆ ซึ่งใช้เวลาและแรงงานมาก
และมีข้อจำกัดในการเป็นตัวแทนที่จะนำผลไปใช้ในระดับประเทศ และงานวิจัยบางส่วนได้ใช้ข้อมูลการจ่ายจริงหรือราคาเรียกเก็บ
ซึ่งไม่ใช่ต้นทุนทางเศรษฐศาสตร์ที่แท้จริง
ฉะนั้นการจัดทำรายการต้นทุนมาตรฐานทางการแพทย์และสาธารณสุขจะส่งผลให้การประเมินผลทางเศรษฐศาสตร์สามารถประหยัดเวลาและค่าใช้จ่าย
ลดความแตกต่างของวิธีการที่ใช้ในการวิเคราะห์ต้นทุน
ทำให้สามารถเปรียบเทียบผลระหว่างการศึกษาและสามารถนำไปใช้ในการกำหนดนโยบายระดับชาติได้เหมาะสมยิ่งขึ้น |
| กลับขึ้นสู่เมนูหลัก |